مقدمه

پیش‌گفتار

قالب کوئرا کالج

نگاه کلی به کالج لینوکس LPIC-1

گواهی کوئرا کالج

آماده‌سازی لَب: نصب و راه‌اندازی

معماری سیستم

اهداف فصل

شناخت و پیکربندی سخت‌افزارها: بخش اول

شناخت و پیکربندی سخت‌افزارها: بخش دوم

شناخت و پیکربندی سخت‌افزارها: بخش سوم

سیگنال گم‌شده

اِلپیک‌اُلمپیک: شناخت و پیکربندی سخت‌افزارها

روند بوت‌شدن سیستم: درک مفاهیم

روند بوت‌شدن سیستم: systemd و system5 و لاگ‌ها

اِلپیک‌اُلمپیک: روند بوت‌شدن سیستم

ران‌لِوِل‌ها و تارگِت‌ها: مفاهیم و تغییر

ران‌لِوِل‌ها و تارگِت‌ها: خاموش‌کردن سیستم

پروتکل مهارِ سنتینل

اِلپیک‌اُلمپیک: ران‌لِوِل‌ها و تارگت‌ها

نصب لینوکس و مدیریت پکیج‌ها

طراحی چیدمان هارددیسک: استاندارد سلسله‌مراتبی فایل‌سیستم

طراحی چیدمان هارددیسک: پارتیشِن‌ها

طراحی چیدمان هارددیسک: انواع Swap

اِلپیک‌اُلمپیک: طراحی چیدمان هارددیسک

نصب و کار با بوت‌لودِرها (GRUB Legacy): بخش اول

نصب و کار با بوت‌لودِرها (GRUB Legacy): بخش دوم

شیفت شب

اِلپیک‌اُلمپیک: نصب و کار با بوت‌لودِرها

مدیریت کتابخانه‌های اشتراکی

کتابخانه‌های سمی

اِلپیک‌اُلمپیک: مدیریت کتابخانه‌های اشتراکی

مدیر بسته‌های دبیانی: منابع نرم‌افزاری و ریپازیتوری‌ها

مدیر بسته‌های دبیانی: نصب، حذف و بازتنظیم نرم‌افزارها

خانه‌تکانی دیجیتال

اِلپیک‌اُلمپیک: مدیر بسته‌های دبیانی

مدیریت بسته‌های لینوکس‌های مبتنی‌بر RPM، بررسی Yum و Zypper

مدیریت بسته‌های RPM با دستور RPM

آخرین دانلود

اِلپیک‌اُلمپیک: مدیریت بسته‌های لینوکس‌های مبتنی‌بر RPM

لینوکس به‌عنوان مهمان مجازی‌سازی

اِلپیک‌اُلمپیک: لینوکس به‌عنوان مهمان مجازی‌سازی

دستورات GNU و یونیکس

کار با خط فرمان: شِل، بَش و دستورات مقدماتی

کار با خط فرمان: متغیرهای محیطی و تاریخچه

عملیات دروازه قرمز

اِلپیک‌اُلمپیک: کار با خط فرمان

فیلتر استریم‌های متنی: مشاهده فایل‌ها

فیلتر استریم‌های متنی: انتخاب بخش‌ها

فیلتر استریم‌های متنی: تغییر در استریم

فیلتر استریم‌های متنی: آمار، دیتا و هَش‌ها

باقرشاپ

اِلپیک‌اُلمپیک: فیلتر استریم‌های متنی

مدیریت فایل‌ها: کپی، حذف، انتقال، ساخت و حذف دایرکتوری

مدیریت فایل‌ها: دستورهای file ،dd ،touch و find

مدیریت فایل‌ها: فشرده‌سازی و آرشیو‌کردن فایل‌ها

نجات داده‌های محرمانه

سرور کثیف!

اِلپیک‌اُلمپیک: مدیریت فایل‌ها

استریم‌ها و پایپ‌ها: ریدایرکت‌کردن در شِل

استریم‌ها و پایپ‌ها: دستورات xargs و tee

دوین سرکش

اِلپیک‌اُلمپیک: استریم‌ها و پایپ‌ها

پروسه‌ها در لینوکس: مدیریت پروسه‌ها

پروسه‌ها در لینوکس: نظارت پروسه‌ها

پروسه‌ها در لینوکس: مالتی‌پلکسر‌های ترمینال

بررسی و مدیریت اولویت پروسه‌ها در لینوکس

شکارچی پروسه‌ها

مدیریت اتاق فرمان سرور

اِلپیک‌اُلمپیک: پروسه‌ها در لینوکس

رجکس‌ها و جست‌وجو در فایل‌ها با دستور grep

ویرایش فایل‌ها با ادیتورهای لینوکسی

اِلپیک‌اُلمپیک: رجکس، جست‌وجو در فایل‌ها و ادیتورهای لینوکسی

دستگاه‌ها و فایل‌سیستم لینوکس

پارتیشن‌بندی با gdisk ،fdisk و parted: بخش اول

پارتیشن‌بندی با gdisk ،fdisk و parted: بخش دوم

اِلپیک‌اُلمپیک: پارتیشن‌بندی با gdisk ،fdisk و parted

حفظ سلامت فایل‌سیستم: بررسی فضای خالی و میزان مصرف دیسک

حفظ سلامت فایل‌سیستم: بررسی وضعیت و تعمیر فایل‌سیستم‌ها

فراموشیِ مریخی

اِلپیک‌اُلمپیک: حفظ سلامت فایل‌سیستم

مانت و آن‌مانت‌کردن فایل‌سیستم‌ها در دنیای لینوکس / یونیکس

مانت‌کردن با استفاده از UUID و fstab

شواهد یخ‌زده

اِلپیک‌اُلمپیک: مانت و آن‌مانت‌کردن فایل‌سیستم‌ها

یوزر، گروه و دسترسی‌ها در دنیای لینوکس

تنظیم دسترسی و مالکیت فایل‌ها و بیت‌های اکسس و umask

اِلپیک‌اُلمپیک: یوزر، گروه و دسترسی‌ها

هارد و سافت لینک‌ها در لینوکس: مفهوم، استفاده و کاربرد

ساختار سلسله‌مراتبی فایل‌سیستم یونیکس و لینوکس و پیدا‌کردن فایل‌ها

اِلپیک‌اُلمپیک: هارد و سافت لینک، فایل‌سیستم و پیداکردن فایل‌ها

شِل‌ها و اسکریپت‌نویسی شِل

متغیرهای محیطی شِل

حالت‌های مختلف شِل: لاگین شِل، تعاملی و غیرتعاملی

اِلپیک‌اُلمپیک: سفارشی‌سازی و استفاده از محیط شِل

مقدمات اسکریپت‌نویسی شِل: شِبَنگ، متغیر‌های اسکریپت و اجرا

مقدمات اسکریپت‌نویسی شِل: شرط‌ها، حلقه‌ها و خروجی برنامه‌ها

اِلپیک‌اُلمپیک: مقدمات اسکریپت‌نویسی شِل

رابط‌های کاربری و دسکتاپ‌ها

درک لایه گرافیکی در لینوکس و نصب و تنظیمات X11

محیط‌های گرافیکی در لینوکس و شیوه اتصال راه‌دور

دسترسی‌پذیری در دنیای گنو/لینوکس

کارهای مدیریتی سیستم

مدیریت کاربران و گروه‌ها: حذف، تغییر، اضافه و تغییر پسورد

مدیریت کاربران و گروه‌ها: فایل‌های مرتبط با این اطلاعات

اِلپیک‌اُلمپیک: مدیریت کاربران و گروه‌ها

برنامه‌ریزی و زمان‌بندی کارها از طریق کرون، at و تایمرهای systemd

اِلپیک‌اُلمپیک: خودکارسازی وظایف مدیریتی با زمان‌بندی کارها

محلی‌سازی و جهانی‌سازی در لینوکس / تغییر تایم‌زون، تنظیمات منطقه‌ای

اِلپیک‌اُلمپیک: محلی‌سازی و جهانی‌سازی در لینوکس

سرویس‌های ضروری سیستم

مدیریت زمان سیستم: درک زمان سخت‌افزاری و نرم‌افزاری و تایم‌زون‌ها

مدیریت زمان سیستم: سرویس‌های تنظیم زمان براساس NTP

اِلپیک‌اُلمپیک: مدیریت زمان سیستم

لاگ‌های سیستم: مفاهیم، کرنل رینگ بافر، دستور dmesg و logrotate

لاگ‌های سیستم: تنظیم و استفاده از rsyslog برای مدیریت لاگ‌ها

لاگ‌های سیستم: بررسی و مدیریت لاگ‌ها با journalctl از systemd

اِلپیک‌اُلمپیک: لاگ‌های سیستم

مدیریت ایمیل از طریق Mail Transfer Agents

اِلپیک‌اُلمپیک: مبانی عامل‌های انتقال پیام

مدیریت پرینترها و سیستم چاپ از طریق سرویس CUPS و دیگر ابزارها

اِلپیک‌اُلمپیک: مدیریت پرینترها و سیستم چاپ

مبانی شبکه

مقدمات شبکه: آشنایی با TCP/IP و مفاهیم اولیه

مقدمات شبکه: ساب‌نت، ساب‌نتیگ و تبدیل دسیمال به باینری و برعکس

مقدمات شبکه: پروتکل‌های ارتباطی، ICMP ،UDP ،TCP و پورت‌ها و IPv6

اِلپیک‌اُلمپیک: مقدمات شبکه

تنظیمات پایدار شبکه: مقدمات، دستورات و فایل‌های تنظیمات شبکه

تنظیمات پایدار شبکه: تنظیمات اسم هاست (Hostname)، DNS و ...

اِلپیک‌اُلمپیک: تنظیمات پایدار شبکه

عیب‌یابی مقدماتی شبکه: آیپی، مسیریابی و پینگ

عیب‌یابی مقدماتی شبکه: بررسی، ایجاد و تست اتصالات

اِلپیک‌اُلمپیک: عیب‌یابی مقدماتی شبکه

سرویس DNS در سمت کلاینت

اِلپیک‌اُلمپیک: پیکربندی DNS سمت کاربر

امنیت

اقدامات مدیریتی مربوط به کاربران: sudo ،su، پسورد و محدودیت‌ها

اقدامات مدیریتی مربوط به کاربران: بررسی پورت‌های باز و اسکن شبکه

اِلپیک‌اُلمپیک: اقدامات مدیریتی مربوط به کاربران

اقدامات مدیریتی مربوط به هاست: مدیریت ورود، سوپر سرورها و مدیریت سرویس

اِلپیک‌اُلمپیک: اقدامات مدیریتی مربوط به هاست

امن‌کردن سیستم از طریق رمزنگاری: مفهوم جفت‌کلید و کاربرد در SSH

امن‌کردن سیستم از طریق رمزنگاری: درک خوب از تونل‌های SSH

امن‌کردن سیستم از طریق رمزنگاری: رمزکردن اطلاعات با ابزار gpg

اِلپیک‌اُلمپیک: امن‌کردن سیستم از طریق رمزنگاری

هر بار که با یک کامپیوتر کار می‌کنید، فایل‌ها را باز می‌کنید، برنامه‌ای اجرا می‌کنید، به اینترنت وصل می‌شوید یا تنظیمات سیستم را تغییر می‌دهید، در پشت‌صحنه یک **سیستم‌عامل (_Operating System_)** همه‌چیز را مدیریت می‌کند. **لینوکس (_Linux_)** یکی از مهم‌ترین و پرکاربردترین سیستم‌عامل‌های دنیاست؛ از لپ‌تاپ‌ها و کامپیوترهای شخصی گرفته تا بخش بزرگی از دنیای فناوری (_بیش‌از ۹۶٪ از سرورهای دنیا_). اما لینوکس دقیقاً چیست؟ چه فرقی با بقیهٔ سیستم‌عامل‌ها دارد؟ و چرا این‌همه در دنیای تکنولوژی درباره‌اش صحبت می‌شود؟

![پیش‌گفتار کالج لینوکس](https://quera.org/qbox/download/uVySWowqZr/Linux_Preface_Image.png)

**آزمون LPIC-1** نقطهٔ شروع استاندارد برای ورود به دنیای لینوکس است. این مسیر فقط حفظ دستورها نیست؛ یاد می‌گیرید یک سیستم را نصب و پیکربندی کنید، کاربران و مجوزها را درست مدیریت کنید، شبکه و سرویس‌ها را بفهمید و وقتی چیزی خراب شد، سریع و دقیق مشکل را پیدا کنید.

فرقی نمی‌کند توسعه‌دهنده باشید، ادمین سیستم، مهندس _DevOps_ یا علاقه‌مند به امنیت؛ تسلط بر مبانی لینوکس یعنی کنترل بیشتر، خطای کمتر و تصمیم‌های فنی بهتر. در این کالج، قدم‌به‌قدم از مفاهیم پایه تا مهارت‌های عملی می‌رویم تا بتوانید با اعتمادبه‌نفس، یک سیستم لینوکسی را **مدیریت**، **ایمن‌سازی** و **عیب‌یابی** کنید.

# اهداف کالج

هدف اصلی این کالج، ایجاد یک **درک عمیق و ساختاریافته از لینوکس مطابق سرفصل LPIC-1** است؛ طوری‌که فقط چند دستور را حفظ نکنید، بلکه یک **دید مهندسی و تحلیلی** نسبت به سیستم پیدا کنید. پس از اتمام این دوره، شما قادر خواهید بود:

1.  **سیستم را مدیریت کنید:** نصب، پیکربندی‌های پایه، مدیریت پکیج‌ها و کار با فایل‌سیستم را به‌صورت اصولی انجام دهید.
2.  **خط فرمان را مسلط شوید:** با ابزارهای متداول (_مانند_ `grep`، `sed`، `find`، `tar`) سریع و دقیق کار کنید و کارها را خودکارسازی کنید.
3.  **کنترل و امنیت پایه را پیاده کنید:** کاربران/گروه‌ها، مجوزها و مالکیت فایل‌ها را درست تنظیم کنید و دسترسی‌ها را مدیریت کنید.
4.  **عیب‌یابی و پایداری را بالا ببرید:** پردازه‌ها، سرویس‌ها و لاگ‌ها را بررسی کنید و مشکلات رایج را با روش درست حل کنید.
5.  **آماده‌ی مسیر حرفه‌ای‌تر شوید:** پایه‌ای محکم برای مسیرهایی مثل ***DevOps***، ***مدیریت سیستم***، ***امنیت*** و دوره‌های سطح بالاتر (_LPIC-2 و بالاتر_) بسازید.

# چرا کالج لینوکس کوئرا؟

در کوئرا کالج، ما معتقدیم که یادگیری مفاهیم بنیادی نباید خسته‌کننده باشد! به همین دلیل، این دوره را طوری طراحی کرده‌ایم که هم **عمیق و علمی** باشد و هم **جذاب و کاملا عملی**. برای تسلط بیشتر شما، **تمرینات کاربردی‌** در موضوعات مختلف طراحی شده‌است تا آموخته‌های خود را در قالب چالش‌های عملی مانند کار با خط فرمان لینوکس و تست‌های آزمونی محک بزنید.

### یادگیری از پایه: 

ما از صفر شروع می‌کنیم و شما را قدم‌به‌قدم با مفاهیم اصلی مانند معماری سیستم، مدیریت بسته‌ها، خط فرمان لینوکس، اسکریپت‌نویسی و... آشنا می‌کنیم. همچنین، برای هر مبحث، تمرین‌های متنوعی برای شما فراهم شده‌است تا هم بتوانید دانش تئوری خودتان را برای شرکت در آزمون بسنجید و هم در استفاده عملی از لینوکس مهارت کافی را به دست آورید.

علاوه‌بر این، در کنار درس‌نامه‌ها **ترمینال لینوکس** کوئرا قرار گرفته‌است و شما می‌توانید به‌صورت تعاملی لینوکس را یاد بگیرید. این قابلیت به شما کمک می‌کند تا تمرین‌های دوره را از طریق پلتفرم پیش ببرید.

### گواهی معتبر:

در پایان دوره و پس از کسب موفقیت در آزمون‌ها و تمرین‌ها، **گواهی معتبر دوره آموزش عملی لینوکس** را دریافت خواهید کرد که نشان‌دهندهٔ سطح مهارت و دانش شماست. این گواهی قابل‌استعلام است و می‌تواند به شما در ادامه مسیر شغلی‌تان بسیار کمک کند.

### ارتباط با مربیان:

در طول آموزش می‌توانید با برقراری ارتباط با مدرسین دوره و طرح سؤال‌هایتان، روند یادگیری خود را تسریع کنید. همچنین، می‌توانید سؤال‌هایتان را از **ربات هوش مصنوعی کای (QAI)** نیز بپرسید و در لحظه پاسخ سؤالتان را دریافت کنید.

# در این دوره به چه سؤالاتی پاسخ می‌دهیم؟

+ لینوکس چیست و چرا هسته بسیاری از سرورها و زیرساخت‌هاست؟
+ چطور با **شِل (_Shell_)** و خط فرمان مثل یک حرفه‌ای کار کنیم؟
+ ساختار فایل‌سیستم لینوکس چگونه است و فایل‌ها/دایرکتوری‌ها چه نقشی دارند؟
+ کاربران، گروه‌ها و **مجوزها (_Permissions_)** چگونه امنیت و کنترل را فراهم می‌کنند؟
+ پردازه‌ها چطور اجرا و مدیریت می‌شوند و سرویس‌ها چگونه بالا می‌آیند؟
+ لاگ‌ها و ابزارهای عیب‌یابی چگونه به ما کمک می‌کنند سریع مشکل را پیدا کنیم؟
+ شبکه در لینوکس چطور پیکربندی و بررسی می‌شود؟

و ده‌ها موضوع کاربردی دیگر که شما را برای کار واقعی و آزمون **LPIC-1** آماده می‌کند.

# روند کالج

کالج لینوکس از ۱۰ فصل تشکیل شده‌‌است که این ترتیب از سرفصل‌های آزمون LPIC-1 استخراج شده‌است. از همان ابتدا، به همه فصل‌ها دسترسی دارید و می‌توانید مطابق میل‌تان، هرکدام از فصل‌ها را بگذرانید؛ البته اگر اولین‌بار است که قصد یادگیری لینوکس را دارید، پیشنهاد ما این است که طبق روند کالج پیش بروید. این دوره یک مسیر یادگیری ساختاریافته و تعاملی است. ما شما را در این سفر تنها نمی‌گذاریم و با چالش‌های متنوع، مهارت‌هایتان را به سطح بالاتری می‌رسانیم. در این کالج با بخش‌های زیر روبه‌رو می‌شوید:

+ **آموزش ویدئویی جامع و روان:** محتوای آموزشی در قالب ویدئو به‌صورت گام‌به‌گام و با جزئیات ارائه می‌شود.
+ **محتوای خلاصه متنی:** در ادامهٔ هر درس‌نامه، محتوای خلاصه ویدئو به‌صورت متنی و نکته‌محور ارائه می‌شود تا مرور مباحث برای شما راحت‌تر شود.
+ **تمرین‌های چالشی و متنوع:** یادگیری واقعی با تمرین اتفاق می‌افتد. شما با انواع مختلفی از تمرین‌ها روبرو خواهید شد:
	+ **تمرین‌های مروری:** در انتهای بیشتر درس‌نامه‌ها، تمریناتی تحت عنوان «دست‌به‌کار شو!» یا چند تمرین تستی ساده از LPIC-1 وجود دارد که برای دست‌گرمی شما طراحی شده‌اند.
	+ **تمرین‌های عملی:** برای این‌که درک عمیقی از لینوکس پیدا کنید، بهترین راه انجام تمرین‌های عملی و نوشتن دستورات است. در این دوره با تمرینات عملی و چالش‌برانگیز زیادی مواجه خواهید شد نیازمند تفکر و نکته‌سنجی شماست! حل‌کردن این تمرینات دید عمیقی دربارهٔ لینوکس به شما می‌دهد. پاسخ ارسالی شما توسط **سیستم داوری هوشمند کوئرا** در لحظه بررسی و نمره‌دهی می‌شود.
	+ **تمرین‌های تستی:** ساختار آزمون LPIC-1 تستی است. بنابراین، برای این‌که آمادگی انجام آزمون را داشته باشید، تمرینات تستی از منابع معتبر در آخر هر سرفصل قرار داده شده‌است تا توانایی خودتان در پاسخ به تست‌ها را نیز بتوانید بسنجید.

در صفحه هر درس‌نامه یک دکمهٔ **«خواندم»** وجود دارد که پس از خواندن درس‌نامه، با علامت‌زدن آن، درصد پیشرفت شما بیشتر می‌شود. همچنین به‌ازای هر تمرینی که حل کنید، درصد پیشرفت شما افزایش می‌یابد.

# در این مسیر تنها نیستید!

یادگیری یک مسیر شخصی است، اما نباید تنها باشید. ما دو ابزار قدرتمند را برای پشتیبانی از شما فراهم کرده‌ایم:

+ **بخش مربی‌گری (سؤال خصوصی):** هرجا به مشکل برخوردید یا سوالی داشتید، تیم مربیان ما از طریق **سؤال خصوصی** آمادهٔ کمک به شما هستند تا هیچ ابهامی باقی نماند. همچنین، ربات کای نیز می‌تواند سؤالات شما را با دقت و در لحظه پاسخ دهد.
+ **بخش گفت‌وگو (کامنت‌ها):** از تجربیات دیگر دانشجویان استفاده کنید، راه‌حل‌های مختلف را بررسی کنید و با طراحان دوره در ارتباط باشید. این فضا بهترین مکان برای یادگیری جمعی است و البته مربیان نیز به‌طور مرتب در این بخش پاسخ‌گو خواهند بود.

# امتیازدهی

در این دوره، هر **تمرین** از امتیازی مخصوص برخوردار است که پس از حل آن امتیاز به شما اختصاص می‌یابد. می‌توانید از این امتیازات برای خرید راه‌حل‌های تمرین‌ها استفاده کنید. پیشنهاد می‌کنیم تا جای ممکن از خرید راه‌حل‌ها خودداری کنید، تا هم مباحث را بهتر فراگیرید و هم امتیاز شما برای **گواهی نهایی** دوره بالا بماند؛ زیرا گواهی شما شامل سطح مهارت و تسلط شما خواهد بود که براساس امتیازتان تعیین می‌شود.

آموزش تمرین‌محور لینوکس (LPIC-1)