مقدمه

پیش‌گفتار

نگاه کلی به کالج لینوکس LPIC-1

نصب و راه‌اندازی

معماری سیستم

اهداف فصل

شناخت و پیکربندی سخت‌افزارها: بخش اول

شناخت و پیکربندی سخت‌افزارها: بخش دوم

شناخت و پیکربندی سخت‌افزارها: بخش سوم

روند بوت‌شدن سیستم: درک مفاهیم

روند بوت‌شدن سیستم: systemd و system5 و لاگ‌ها

ران‌لِوِل‌ها و تارگِت‌ها: مفاهیم و تغییر

ران‌لِوِل‌ها و تارگِت‌ها: خاموش‌کردن سیستم

نصب لینوکس و مدیریت پکیج‌ها

طراحی چیدمان هارددیسک: استاندارد سلسله‌مراتبی فایل‌سیستم

طراحی چیدمان هارددیسک: پارتیشِن‌ها

طراحی چیدمان هارددیسک: انواع Swap

نصب و کار با بوت‌لودِرها (GRUB Legacy): بخش اول

نصب و کار با بوت‌لودِرها (GRUB Legacy): بخش دوم

مدیریت کتابخانه‌های اشتراکی

مدیر بسته‌های دبیانی: منابع نرم‌افزاری و ریپازیتوری‌ها

مدیر بسته‌های دبیانی: نصب، حذف و بازتنظیم نرم‌افزارها

مدیریت بسته‌های لینوکس‌های مبتنی‌بر RPM، بررسی Yum و Zypper

مدیریت بسته‌های RPM با دستور RPM

لینوکس به‌عنوان مهمان مجازی‌سازی

دستورات GNU و یونیکس

کار با خط فرمان: شِل، بَش و دستورات مقدماتی

کار با خط فرمان: متغیرهای محیطی و تاریخچه

فیلتر استریم‌های متنی: مشاهده فایل‌ها

فیلتر استریم‌های متنی: انتخاب بخش‌ها

فیلتر استریم‌های متنی: تغییر در استریم

فیلتر استریم‌های متنی: آمار، دیتا و هَش‌ها

مدیریت فایل‌ها: کپی، حذف، انتقال، ساخت و حذف دایرکتوری

مدیریت فایل‌ها: دستورهای file ،dd ،touch و find

مدیریت فایل‌ها: فشرده‌سازی و آرشیو‌کردن فایل‌ها

استریم‌ها و پایپ‌ها: ریدایرکت‌کردن در شِل

استریم‌ها و پایپ‌ها: دستورات xargs و tee

پروسه‌ها در لینوکس: مدیریت پروسه‌ها

پروسه‌ها در لینوکس: نظارت پروسه‌ها

پروسه‌ها در لینوکس: مالتی‌پلکسر‌های ترمینال

بررسی و مدیریت اولویت پروسه‌ها در لینوکس

رجکس‌ها و جست‌وجو در فایل‌ها با دستور grep

ویرایش فایل‌ها با ادیتورهای لینوکسی

دستگاه‌ها و فایل‌سیستم لینوکس

پارتیشن‌بندی با gdisk ،fdisk و parted: بخش اول

پارتیشن‌بندی با gdisk ،fdisk و parted: بخش دوم

حفظ سلامت فایل‌سیستم: بررسی فضای خالی و میزان مصرف دیسک

حفظ سلامت فایل‌سیستم: بررسی وضعیت و تعمیر فایل‌سیستم‌ها

مانت و آن‌مانت‌کردن فایل‌سیستم‌ها در دنیای لینوکس / یونیکس

مانت‌کردن با استفاده از UUID و fstab

یوزر، گروه و دسترسی‌ها در دنیای لینوکس

تنظیم دسترسی و مالکیت فایل‌ها و بیت‌های اکسس و umask

هارد و سافت لینک‌ها در لینوکس: مفهوم، استفاده و کاربرد

ساختار سلسله‌مراتبی فایل‌سیستم یونیکس و لینوکس و پیدا‌کردن فایل‌ها

شِل‌ها و اسکریپت‌نویسی شِل

متغیرهای محیطی شِل

حالت‌های مختلف شِل: لاگین شِل، تعاملی و غیرتعاملی

مقدمات اسکریپت‌نویسی شِل: شِبَنگ، متغیر‌های اسکریپت و اجرا

مقدمات اسکریپت‌نویسی شِل: شرط‌ها، حلقه‌ها و خروجی برنامه‌ها

رابط‌های کاربری و دسکتاپ‌ها

درک لایه گرافیکی در لینوکس و نصب و تنظیمات X11

محیط‌های گرافیکی در لینوکس و شیوه اتصال راه‌دور

دسترسی‌پذیری در دنیای گنو/لینوکس

کارهای مدیریتی سیستم

مدیریت کاربران و گروه‌ها: حذف، تغییر، اضافه و تغییر پسورد

مدیریت کاربران و گروه‌ها: فایل‌های مرتبط با این اطلاعات

برنامه‌ریزی و زمان‌بندی کارها از طریق کرون، at و تایمرهای systemd

محلی‌سازی و جهانی‌سازی در لینوکس / تغییر تایم‌زون، تنظیمات منطقه‌ای

سرویس‌های ضروری سیستم

مدیریت زمان سیستم: درک زمان سخت‌افزاری و نرم‌افزاری و تایم‌زون‌ها

مدیریت زمان سیستم: سرویس‌های تنظیم زمان براساس NTP

لاگ‌های سیستم: مفاهیم، کرنل رینگ بافر، دستور dmesg و logrotate

لاگ‌های سیستم: تنظیم و استفاده از rsyslog برای مدیریت لاگ‌ها

لاگ‌های سیستم: بررسی و مدیریت لاگ‌ها با journalctl از systemd

مدیریت ایمیل از طریق Mail Transfer Agents

مدیریت پرینترها و سیستم چاپ از طریق سرویس CUPS و دیگر ابزارها

مبانی شبکه

مقدمات شبکه: آشنایی با TCP/IP و مفاهیم اولیه

مقدمات شبکه: ساب‌نت، ساب‌نتیگ و تبدیل دسیمال به باینری و برعکس

مقدمات شبکه: پروتکل‌های ارتباطی، ICMP ،UDP ،TCP و پورت‌ها و IPv6

تنظیمات پایدار شبکه: مقدمات، دستورات و فایل‌های تنظیمات شبکه

تنظیمات پایدار شبکه: تنظیمات اسم هاست (Hostname)، DNS و ...

عیب‌یابی مقدماتی شبکه: آیپی، مسیریابی و پینگ

عیب‌یابی مقدماتی شبکه: بررسی، ایجاد و تست اتصالات

سرویس DNS در سمت کلاینت

امنیت

اقدامات مدیریتی مربوط به کاربران: sudo ،su، پسورد و محدودیت‌ها

اقدامات مدیریتی مربوط به کاربران: بررسی پورت‌های باز و اسکن شبکه

اقدامات مدیریتی مربوط به هاست: مدیریت ورود، سوپر سرورها و مدیریت سرویس

امن‌کردن سیستم از طریق رمزنگاری: مفهوم جفت‌کلید و کاربرد در SSH

امن‌کردن سیستم از طریق رمزنگاری: درک خوب از تونل‌های SSH

امن‌کردن سیستم از طریق رمزنگاری: رمزکردن اطلاعات با ابزار gpg

هر بار که با یک کامپیوتر کار می‌کنید، فایل‌ها را باز می‌کنید، برنامه‌ای اجرا می‌کنید، به اینترنت وصل می‌شوید یا تنظیمات سیستم را تغییر می‌دهید، در پشت‌صحنه یک **سیستم‌عامل (_Operating System_)** همه‌چیز را مدیریت می‌کند. **لینوکس (_Linux_)** یکی از مهم‌ترین و پرکاربردترین سیستم‌عامل‌های دنیاست؛ از لپ‌تاپ‌ها و کامپیوترهای شخصی گرفته تا بخش بزرگی از دنیای فناوری (_بیش‌از ۹۶٪ از سرورهای دنیا_). اما لینوکس دقیقا چیست؟ چه فرقی با بقیه سیستم‌عامل‌ها دارد؟ و چرا این‌همه در دنیای تکنولوژی درباره‌اش صحبت می‌شود؟

![پیش‌گفتار کالج لینوکس](https://quera.org/qbox/download/uVySWowqZr/Linux_Preface_Image.png)

**آزمون LPIC-1** نقطه شروع استاندارد برای ورود به دنیای لینوکس است. این مسیر فقط حفظ دستورها نیست؛ یاد می‌گیرید یک سیستم را نصب و پیکربندی کنید، کاربران و مجوزها را درست مدیریت کنید، شبکه و سرویس‌ها را بفهمید، و وقتی چیزی خراب شد، سریع و دقیق مشکل را پیدا کنید.

فرقی نمی‌کند توسعه‌دهنده باشید، ادمین سیستم، مهندس _DevOps_ یا علاقه‌مند به امنیت؛ تسلط بر مبانی لینوکس یعنی کنترل بیشتر، خطای کمتر و تصمیم‌های فنی بهتر. در این کالج، قدم‌به‌قدم از مفاهیم پایه تا مهارت‌های عملی می‌رویم تا بتوانید با اعتمادبه‌نفس، یک سیستم لینوکسی را **مدیریت**، **ایمن‌سازی** و **عیب‌یابی** کنید.

# چرا کالج لینوکس کوئرا؟

در کوئرا کالج، ما معتقدیم که یادگیری مفاهیم بنیادی نباید خسته‌کننده باشد! به همین دلیل، این دوره را طوری طراحی کرده‌ایم که هم **عمیق و علمی** باشد و هم **جذاب**.

- **یادگیری از پایه:** ما از صفر شروع می‌کنیم و شما را قدم‌به‌قدم با مفاهیم اصلی مانند معماری سیستم، مدیریت بسته‌ها، خط فرمان لینوکس، اسکریپت‌نویسی و ... آشنا می‌کنیم.

**توجه داشته باشید که این دوره فقط شامل ویدیو‌های آموزشی می‌شود و برای دسترسی به تمارین و همراه داشتن مربی شما می‌توانید دوره  [آموزش تمرین‌محور لینوکس (LPIC-1)](https://quera.org/college/landpage/24645/linux-lpic1)   را تهیه کنید.**

# در این دوره به چه سوالاتی پاسخ می‌دهیم؟

+ لینوکس چیست و چرا هسته بسیاری از سرورها و زیرساخت‌هاست؟
+ چطور با **شِل (_Shell_)** و خط فرمان مثل یک حرفه‌ای کار کنیم؟
+ ساختار فایل‌سیستم لینوکس چگونه است و فایل‌ها/دایرکتوری‌ها چه نقشی دارند؟
+ کاربران، گروه‌ها و **مجوزها (_Permissions_)** چگونه امنیت و کنترل را فراهم می‌کنند؟
+ پردازه‌ها چطور اجرا و مدیریت می‌شوند و سرویس‌ها چگونه بالا می‌آیند؟
+ لاگ‌ها و ابزارهای عیب‌یابی چگونه به ما کمک می‌کنند سریع مشکل را پیدا کنیم؟
+ شبکه در لینوکس چطور پیکربندی و بررسی می‌شود؟

و ده‌ها موضوع کاربردی دیگر که شما را برای کار واقعی و آزمون **LPIC-1** آماده می‌کند.

# اهداف کالج
هدف اصلی این کالج، ایجاد یک **درک عمیق و ساختاریافته از لینوکس مطابق سرفصل LPIC-1** است؛ طوری‌که فقط چند دستور را حفظ نکنید، بلکه یک **دید مهندسی و تحلیلی** نسبت به سیستم پیدا کنید. پس از اتمام این دوره، شما قادر خواهید بود:

1.  **سیستم را مدیریت کنید:** نصب، پیکربندی‌های پایه، مدیریت پکیج‌ها و کار با فایل‌سیستم را به‌صورت اصولی انجام دهید.
2.  **خط فرمان را مسلط شوید:** با ابزارهای متداول (_مانند_ `grep`، `sed`، `find`، `tar`) سریع و دقیق کار کنید و کارها را خودکارسازی کنید.
3.  **کنترل و امنیت پایه را پیاده کنید:** کاربران/گروه‌ها، مجوزها و مالکیت فایل‌ها را درست تنظیم کنید و دسترسی‌ها را مدیریت کنید.
4.  **عیب‌یابی و پایداری را بالا ببرید:** پردازه‌ها، سرویس‌ها و لاگ‌ها را بررسی کنید و مشکلات رایج را با روش درست حل کنید.
5.  **آماده‌ی مسیر حرفه‌ای‌تر شوید:** پایه‌ای محکم برای مسیرهایی مثل ***DevOps***، ***مدیریت سیستم***، ***امنیت*** و دوره‌های سطح بالاتر (_LPIC-2 و بالاتر_) بسازید.

# روند کالج
کالج لینوکس از ۱۰ فصل تشکیل شده‌ است که این ترتیب از سرفصل‌های آزمون LPIC-1 استخراج شده است. در ابتدا همه فصل‌ها به جز فصل اول قفل هستند. با مطالعه‌ی کامل فصل مقدمه سرفصل‌های دوره براتون باز می‌شود. این دوره یک مسیر یادگیری ساختاریافته و تعاملی است. در این کالج محتوای آموزشی در درس‌نامه‌های ویدیویی به‌صورت گام‌به‌گام ارائه می‌شود.

در صفحه هر درس‌نامه یک دکمه **«خواندم»** وجود دارد که پس از خواندن درس‌نامه، با علامت‌زدن آن، درصد پیشرفت شما بیشتر می‌شود.

آموزش لینوکس (LPIC-1)