فصل دوم
تکنولوژیهای محبوب
در فصل دوم، وارد کارگاه فنی توسعهدهندگان میشویم تا ببینیم ایدههای خلاقانه با چه ابزارهایی به واقعیت تبدیل میشوند؛ جایی که سلیقه، نیاز صنعت و ترندهای جهانی در تعامل با یکدیگر ابزار دست برنامهنویس هستند.
زیستبوم برنامهنویسی در یک نگاه
زبان برنامهنویسی
Python
٪۶۰
حوزه کاری
Back-End dev.
٪۳۲
ابزار توسعه
Docker
٪۴۰
محیط توسعه
VS Code
٪۷۰
پایگاه داده
MySQL
٪۴۰
سیستم عامل
Windows
٪۶۰
زبان برنامهنویسی
Python
٪۶۰
حوزه کاری
Back-End dev.
٪۳۲
ابزار توسعه
Docker
٪۴۰
محیط توسعه
VS Code
٪۷۰
پایگاه داده
MySQL
٪۴۰
سیستم عامل
Windows
٪۶۰
۱. حرفه و مسیر شغلی
به اشتراک بگذارید
سؤال نظرسنجی: در حال حاضر در چه حوزهای مشغول به فعالیت هستید؟
در این سوال امکان انتخاب چند گزینه وجود داشت.
شمار توسعهدهندگان Back-End در فاصله نظرسنجی ۱۴۰۳ تا ۱۴۰۴ از حدود یکپنجم به یکسوم جمعیت برنامهنویسان رسیده است. توسعهدهندگان Front-End در حدود ۲۳ درصد و Full-Stack نیز ۱۹ درصد جامعه موردبررسی را تشکیل میدهند. اما در مقیاس جهانی توسعهدهندگان وب ترکیب متفاوتی دارند؛ بهطوریکه سهم Front-End ،Back-End و Full-Stack هر یک به ترتیب ۱۴ درصد، ۴ درصد و ۲۷ درصد است. در نظرسنجی ۱۴۰۳، از میان یک تیم برنامهنویس ۱۲ نفره، تنها ۱ نفر در عنوانهای شغلی مرتبط با حوزههای علوم داده و هوش مصنوعی مثل AI Engineer ،Data Scientist و هوش تجاری فعالیت میکرد؛ اما در سال ۱۴۰۴ این تعداد به حدود ۴ نفر رسیده است.
حرفهایها بیشتر در حوزههای نیازمند تخصص و تجربه بیشتر و مدیریتی مانند مهندسی نرمافزار و توسعه Back-End مشغول فعالیت هستند؛ درحالیکه ۳۰ درصد تازهکارها هنوز در حال تحصیل هستند و معمولاً با حوزههایی مانند Front-End برنامهنویسی را شروع کردهاند.
۲. زبانهای برنامهنویسی، اسکریپتی یا نشانهگذاری
به اشتراک بگذارید
پرکاربردترین زبانهای برنامهنویسی، اسکریپتی یا نشانهگذاری در سال ۱۴۰۴
Python
%۶۰
JavaScript
%۴۵
HTML/CSS
%۴۳
SQL
%۲۸
TypeScript
%۱۹
C#
%۱۷
C++
%۱۷
PHP
%۱۶
Java
%۱۲
Go
%۱۰
سؤال نظرسنجی: در یک سال گذشته، از کدام زبانهای برنامهنویسی، اسکریپتی یا نشانهگذاری در پروژههای خود استفاده کردهاید؟
در این سوال امکان انتخاب چند گزینه وجود داشت.
در این گزارش عبارت «زبانهای برنامهنویسی، اسکریپتی یا نشانهگذاری» به جهت اختصار بهصورت «زبانهای برنامهنویسی» ذکر میشود.
از هر ۵ نفر حداقل ۳ نفر از Python استفاده میکنند که آن را به محبوبترین زبان برنامهنویسی در جامعه آماری مورد بررسی تبدیل کرده است. اما Python با درصدی تقریباً مشابه، در رده چهارم محبوبترین زبانهای برنامهنویسی در سطح جهان در آمار Stack Overflow قرار دارد. زبانهای محبوب توسعه وب مانند HTML/CSS, JS, TypeScript در کنار SQL و زبانهای سیستمی مانند C و ++C جایگاه و درصد سهم بازار خود را در طی این دو سال حفظ کردهاند. اما در مقایسه با آمار جهانی، به طور متوسط از هر ۵ برنامهنویس، ۳ نفر از JS و HTML استفاده میکنند و فقط ۱ نفر به سراغ زبانهایی مثل C و ++C رفته است.
چه حرفهای و چه تازهکار، Python محبوبترین و مورداستفادهترین زبان برنامهنویسی است. تازهکارها معمولاً با زبانهایی مانند ++C و HTML/CSS یا حتی SQL شروع میکنند؛ درحالیکه حرفهای بیشتر از زبانهایی مانند JS و TypeScript و حتی #C و PHP استفاده میکنند.
چه کسی به قولش عمل کرد؟
سال ۱۴۰۳ از شرکتکنندگان در نظرسنجی پرسیدیم که قصد دارند در سال آینده به سراغ کدام زبان برنامهنویسی بروند. با مقایسه این آمار با آمار واقعی سال ۱۴۰۴ درمییابیم که تقریباً اکثر شرکتکنندگان برنامههای خود را عملی کردهاند؛ اما در میان زبانهای محبوب، داستان GO کمی متفاوت است. در نظرسنجی ۱۴۰۳، از هر ۱۰ برنامهنویس ۲ نفر زبان Go را بهعنوان مقصد بعدی خود انتخاب کردند؛ اما از میان این ۲ نفر فقط ۱ نفر واقعا به سراغ استفاده از زبان Go رفته و نرخ استفاده و محبوبیت آن تغییر چندان قابلتوجهی نداشته است. سال ۱۴۰۴ هم تقریباً ۳۰ درصد از حرفهایها و ۱۵ درصد از تازهکارها (حدوداً ۲۲ درصد کل جامعه آماری) قصد دارند در طی یک سال آینده به سراغ این زبان بروند.
۳. ابزارهای توسعه، کامپایل و تست
به اشتراک بگذارید
سؤال نظرسنجی: در یک سال گذشته از چه ابزارهایی برای توسعه، کامپایل و تست پروژههای خود استفاده کردهاید؟
در این سوال امکان انتخاب چند گزینه وجود داشت
Docker همچنان پرکاربردترین ابزار در بین تمام ابزارهای توسعه و انتخاب تقریباً ۴۰ درصد جامعه موردبررسی و در سطح جهانی نیز انتخاب ۷۰ درصد برنامهنویسان است. ابزارهای npm و pip همچنان نزدیک به هم حرکت میکنند و هر کدام انتخاب تقریبا یکسوم شرکتکنندگان در نظرسنجی هستند که این رقابت نزدیک را میتوان بازتابی از رقابت JS و Python دانست. Vite و Visual Studio Solution نیز انتخاب تقریباً یکششم افراد است.
تقریباً نیمی از حرفهایها از ابزارهای Docker و npm استفاده میکنند. در میان تازهکارها نیز هرچند میزان استفاده از Docker ،npm و pip تقریباً مشابه است؛ اما pip محبوبیت بیشتری دارد. بهطورکلی Vite ،Yarn و Webpack در میان حرفهایها و Visual Studio Solution و Google Test در میان تازهکارها محبوبتر هستند. میزان استفاده از ابزارهایی مثل CMake ،GNU GCC ،Google Test و Ninja که بهعنوان محیطهای توسعه زبانهای C و ++C شناخته میشوند نسبت به سال گذشته به طور متوسط در حدود ۵۰ درصد رشد داشته است.
۴. محیطهای توسعه (IDE) یا ویرایشگر متن
به اشتراک بگذارید
سؤال نظرسنجی: در یک سال گذشته از کدام محیطهای توسعه (IDE) یا ویرایشگر متن در پروژههای خود استفاده کردهاید؟
در این سوال امکان انتخاب چند گزینه وجود داشت
VS Code با اختلاف چشمگیری انتخاب اول ۷۰ درصد برنامهنویسان است. سایر محیطها مانند Visual Studio و PyCharm نیز محبوبیت خود را حفظ کردهاند؛ اما یک رقیب تازهنفس و هوشمند به نام Cursor با سرعتی باورنکردنی در حال تغییر زمین بازی است. محبوبیت ۱۴ درصدی Cursor، بالاتر از محیطهای مشهوری مانند Jupyter NoteBook (با ۱۳%) نشان میدهد که اگر محیطهای مبتنی بر هوش مصنوعی بتوانند بهرهوری را افزایش دهند، برنامهنویسان به سرعت به آن مهاجرت میکنند؛ حتی اگر لازم باشد عادتهای قدیمی را کنار بگذارند. نکته جالبتوجه در مورد Cursor آنجاست که حرفهایها تقریباً ۲ برابر تازهکارها از این محیط جدید استفاده میکنند. در مورد سایر محیطهای توسعه نیز تفاوت چندانی میان حرفهایها و تازهکارها وجود ندارد.
۵. پایگاههای داده
به اشتراک بگذارید
سؤال نظرسنجی: در یک سال گذشته از کدام محیطهای پایگاهداده استفاده کردهاید؟
در این سوال امکان انتخاب چند گزینه وجود داشت.
دادهها نشان میدهند که اگرچه MySQL همچنان با ۴۰ درصد پرکاربردترین پایگاهداده است، اما PostgreSQL بهعنوان یک رقیب جدی در فاصله نظرسنجی ۱۴۰۳ تا ۱۴۰۴ از پذیرش ۱۴ درصدی به پذیرش ۲۵ درصد رسیده است. میزان پذیرش MySQL در جامعه آماری موردبررسی تقریباً با میانگین جهانی برابر است؛ اما در مقیاس جهانی PostgreSQL انتخاب اول بیش از نیمی از توسعهدهندگان است. تقریباً نیمی از تازهکارها از MySQL و حدوداً یکپنجم آنها از PostgreSQL استفاده میکنند؛ اما این دو پایگاهداده در بین حرفهایها تقریباً به یک اندازه محبوب و مورداستفاده بیش از یکسوم آنها هستند. (MySQL با ۳۸ درصد و PostgreSQL با ۳۵ درصد)
۶. سیستمعامل
به اشتراک بگذارید
سؤال نظرسنجی: از کدام سیستمعامل برای انجام پروژههای خود استفاده میکنید؟
اگرچه ویندوز با سهم حدود ۶۰ درصدی همچنان پرکاربردترین سیستمعامل در ایران و جهان است؛ اما سیستمهای عامل بر پایه لینوکس و بهویژه اوبونتو روزبهروز محبوبتر میشوند. اگر سال پیش از بین هر ۱۰ نفر، ۲ نفر از لینوکس استفاده میکردند، سال ۱۴۰۴ یک نفر دیگر نیز به آنها اضافه شده است. از میان این ۳ نفر کاربر لینوکس نیز ۱ نفر تازهکار است. در مقیاس جهانی، بیش از ۳۰ درصد برنامهنویسان از MacOS استفاده میکنند؛ ولی در ایران کمتر از ۱۰ درصد برنامهنویسان به سراغ آن میروند. نرخ استفاده حرفهایها از MacOS نیز بیش از ۲ برابر تازهکارهاست؛ اما از بین هر ۵ کاربر ویندوز، ۳ نفر تازهکار و ۲ نفر حرفهای هستند.
کالبدشکافی ترندها
به اشتراک بگذارید
در مورد عنوان «مهندس هوش مصنوعی» باید گفت که این جایگاه شغلی نسبتاً جدید است. در گذشته، در شرکتهایی مانند یکتانت، ترکیبی از مهارتهای علم داده و مهندسی نرمافزار را ML Engineer مینامیدیم؛ اما امروزه عنوان «مهندس هوش مصنوعی» گاهی شاید حتی به کسانی اطلاق میشود که صرفاً با APIهای مدلهای زبانی کار میکنند. بنابراین، آن ۴۰ درصد میتواند تا حد زیادی واقعی باشد؛ به این معنا که حدود ۴۰ درصد برنامهنویسان در کار روزمره خود از هوش مصنوعی بهره میبرند؛ چه از طریق APIهای آماده، ساخت ایجنت، توسعه محصول مبتنی بر مدلهای مولد یا حتی استفاده از ابزارهای کدنویسی خودکار؛ اما لزوماً همه آنها در جایگاه تخصصی «مهندس هوش مصنوعی» یا «دانشمند داده» نیستند. دلیل اصلی تفاوت جایگاه زبان پایتون در ایران و جهان، جوان و مدرن بودن اکوسیستم استارتاپی و شرکتهای نرمافزاری خصوصی ایران است که عمدتاً در دهه گذشته شکلگرفتهاند؛ یعنی زمانی که پایتون در اوج محبوبیت بود. در مقابل، شرکتهای بزرگ جهانی اغلب چندین دهه قدمت دارند و بخشهای بزرگی از زیرساخت آنها با زبانهایی مانند جاوا یا ++C ساخته شده است.
کامیاب زارع
قائممقام تکنولوژی یکتانت
پاییز و زمستان ۱۴۰۴
تمامی حقوق مادی و معنوی این سایت متعلق به کوئرا میباشد.